Jaargang 126 (2026) – Aflevering 2
Artikelen
Marc Van Damme
Vier generaties goud- en zilversmeden Van Damme te Brugge
129-160
Overzicht van de Brugse edelsmeedkunst onder opeenvolgende leden van de familie Van Damme in Brugge en Kortrijk, vanaf 1815/1825 tot 1962/1963. De klemtoon ligt niet zozeer op de belangrijke productie van goud- en zilversmeedwerk van vooral kerkelijke kunst. De bijdrage beoogt de opeenvolgende generaties af te bakenen met hun werkzaamheden, merktekens e.d.m.
Koenraad Vandenbussche
Octrooi voor meetrecht in haven Aartsgat in Handzame (1619/1625)
Het Aartsgat, een binnenhaven van de Handzamevaart nabij de grens met Kortemark, was in gebruik tot medio negentiende eeuw. Omstreeks 1620 leidde de inning van meetrechten op de aangevoerde producten tot problemen. Daarop werd een onderzoek ter plaatse door commissarissen van het Brugse Vrije georganiseerd. Nadat enkele bepalingen afgezwakt werden, kon een octrooi voor zes jaar verkregen worden.
Jean Luc Meulemeester
Anna de Deyster en andere vrouwelijke kunstenaars in Brugge
Vrouwelijke kunstenaars ontsnappen nog vaak aan de aandacht, zodat hier de Anna de Deyster (1690-1747) uit Brugge verdiende aandacht krijgt. Biografische gegevens, w.o. haar muzikaliteit en de zorg voor haar vader Lodewijk de Deyster (†1711) die wellicht instond voor haar schildersopleiding en met wie samenwerkte, en haar oeuvre komen aan bod. Toeschrijvingen aan haar zijn evenwel niet uitgebreid.
Uit 1593 dateert een kort kattenbelletje van Simon Stevin aan een Daniël van der Meulen, een lakenhandelaar-diplomaat uit Leiden. Stevin had boeken van hem ontleend en langer bijgehouden dan bedoeld. De bibliotheek van van der Meulen en zijn relatie tot Stevin werpen nieuw licht op hoe de befaamde wiskundige-vestingbouwkundige uit Brugge zich documenteerde en onderricht kreeg.
Patrick Martens & Christian Deneve
Het zicht herwonnen. De cataractbehandeling van baron Charles van Caloen in de negentiende eeuw
186-200
Begin 1867 onderging baron Charles van Caloen in Parijs operaties aan beide ogen. Aangeboren cataract sinds zijn jeugd werd succesvol overwonnen. De bewaarde correspondentie en de uitvoerige documentatie die bewaard bleef, geven een duidelijk beeld van wat zo’n operatie toen inhield en hoe het genezingsproces ervaren werd.
Marc Carlier
Zeger Malfait en het ongunstig onthaal van Rond den Heerd in Met Tijd en Vlijt (Leuven, 1874)
Zeger Maelfait (1850-1913) was in Leuven actief in het Vlaamsgezinde katholieke studentengenootschap Met Tijd en Vlijt. Brieven aan Adolf Duclos (1841-1925), hoofdredacteur van Rond den Heerd, belichten de discussie rond het gebruik van of zelfs de voorkeur voor West-Vlaams in het studentengenootschap. Maelfait blijkt eens te meer een belangrijke wegbereider van de katholieke Vlaamse studentenbeweging te zijn.
Frank Judo
Edouard De Coninck is in Vlaanderen zo goed als onbekend. Biografische gegevens, zoals zijn geboorte in 1807 te Harelbeke, blijken vaak onvolledig of fout te zijn. Het artikel belicht zijn leeropdracht in Den Haag en zijn architecturale loopbaan in Nederland vanaf 1837. Hoogtepunt was het gerechtshof in Zwolle, ingehuldigd een jaar na zijn overlijden.
Frans Debrabandere
Het paradijs Pervijze
Overzicht van paradijs-namen in Vlaanderen. ‘Parvijs’ als aanduiding voor o.m. kerkhof, leidde tot de dorpsnaam Pervijze.
Alexander Soetaert
Een ander perspectief op Ieper in 1628
Op de gegraveerde titelpagina van een boek van L.J. d’Huvettere uit 1628 is een ongewoon zicht op Ieper te zien door Andries Pauwels (1600-1639). Vanuit het zuidwesten kon dit de kerk van de kanunnik-auteur beter in beeld brengen.
Peter De Baets
Achttiende-eeuwse portretten van Oostendse honderdjarigen
Tot de reeks honderdjarigen die Cornelis van Noorde (1731-1795) portretteerde, horen twee Oostendenaars: Hendrik Tilly en Elisabeth Precies, weduwe Van de Karre. Zoals wel meer in het ancien régime, kan het bereiken van die hoge leeftijd evenwel betwijfeld worden.

Mengelmaren
Roof op het slagveld van Beverhoutsveld (mei 1382) (Koenraad Vandenbussche) 166. – De vroegste gedrukte Nederlandse tekst over de zalige Idesbaldus (1628) (Alexander Soetaert) 241-242. – Nieuwe beurtschepen op het kanaal Brugge-Oostende (1714) (Fré Vanhooren) 242. – Een Beselarenaar in Franse militaire dienst (1784) (Peter De Baets) 243-244. – Frans-Vlaanderen: een taalkundig perspectief (Alexander Soetaert) 244-245. – Tieltenaars in de Krimoorlog (Koenraad Vandenbussche) 245-246. – Stil Roeselare en roerig Hooglede (1791) (Koenraad Vandenbussche) 246-247. – Marcus II Gheeraerts en Lady Dering (Ludo Vandamme) 247-249. – Molens, malen en fiscaliteit tijdens het Koninkrijk der Nederlanden (Ludo Vandamme) 249-250.
Beantwoorde vragen
Buggezele (F.D) 246. – Westhoek versus Westkwartier (Pieter Donche) 251.
Boekbesprekingen
Jan Pekelder, Verboden Vlaams te spreken (Alexander Soetaert) 244-245. – Katharina Van Cauteren, Portret van Lady Dering (Ludo Vandamme) 247-249. – Lieven Denewet & John Desreumaux, Verzet tegen de Hollandse maalbelasting (1822-1830) (Ludo Vandamme) 249-25
Kleine verscheidenheden uit Vlaamse bronnen
Zengelen. – Thomaes. – Stuikmand. – Slobberie. – Sluiper. 252-253
Vraagwinkel
Vioolleerkracht Abraham Hamers uit Gistel. – Van weitas naar boekentas. – Augustyn Moreno Henriques, Joods-Portugees koopman te Brugge (1782-1789). – Philippe Renouard en Brugge. – Op bedevaart naar Donegal. – Priester Samuel in Goa. – Filmvoorstellingen in landelijke gemeenten tijdens de Nazi-bezetting (1940-1944). 254-255
