Jaargang 126 (2026) – Aflevering 1

Artikelen

Koenraad Vandenbussche

De komst van de dorsmachine in West-Vlaanderen

5-23

Pogingen om het dorsen, eeuwenlang het omvangrijkste arbeidsproces op boerderijen, te mechaniseren, gaan al eeuwen terug. Halfweg de 19de eeuw brak dit door in West-Vlaanderen (eerst in Ruiselede en Gistel) en er kwamen zelfs producenten van dorsmachines in Tielt in Kruishoutem. Stoomdorsmachines zorgden in enkele decennia tijd voor een algemene doorbraak, al hield de traditionele manuele bewerking nog lang stand.

Peter De Baets

Het portret van de Brugse dichter en pastoor Petrus Gheschier (1645)               

24-28

Twee portretten van het Brugse Begijnhof uit 1697 en uit 1645 stellen pastoors van het begijnhof voor. Het laatste is dit van Petrus Gheschier, ook bekend als dichter, waarvan nauwelijks biografische data bekend waren. Hij werd in 1599 geboren, stierf in 1648 en was meer dan 12 jaar pastoor van het begijnhof.

Brend Vantournhout

Een verdwenen dorpszicht in Zandvoorde: het huisje Gunst

44-59

In 1993 werd de dorpskern van Zandvoorde heringericht, wat leidde tot het verdwijnen van het kerkhof rond de kerk en een huisje aan dat kerkhof. De geschiedenis van dit laatste en van zijn bewoners kan nagegaan worden tot in de late 18de eeuw.

John Aspeslagh

Oostende in 1854 (2): in de ban van de cholera

44-59

Vervolg van het artikel over de cholera in Oostende (Biekorf, 2025), die de badstad halfweg de 19de eeuw teisterde. Op basis van officiële en medische verslagen en een ontleding van de sterfgevallen binnen de stad kan vermoed worden dat de epidemie zich vanuit de kazerne verspreid heeft. De overheid reageerde eerst erg laks op deze ziekte, die medici nog voor een raadsel stelde.

Marc Carlier

Leclercq-Bourguignon, een gereputeerde Brugse producent van landbouwmachines (1852-1887)

60-62

In 1881 presenteerde ‘mekaniekmaker’ Charles Leclerq-Bourguignon diverse landbouwmachines op de nijverheidstentoonstelling te Brugge. Het bedrijf en de man (†1887) worden toegelicht.

Alexander Soetaert & Walter David

Mathilde Cailliau (1872-1965), de eerste vrouwelijke schepen van Veurne

63-90

Tot de eerste generatie vrouwelijke gemeenteraadspolitici na de Eerste Wereldoorlog, waarin ze al bijzonder actief was, behoort Mathilde Cailliau in Veurne. In 1921 is ze kandidaat voor de politieke partij, en eind 1924 neemt ze als opvolger een zetel in. Vanaf 1935 was ze schepen, tot de Tweede Wereldoorlog een einde aan haar carrière maakte in 1941.

Frans Debrabandere

Tjaffelen en andere woorden met tj-anlaut       

91-94

Woorden met ’tj’ (vaak ’ts’ in standaardtaal) komen frequent voor in dialecten, en ook in een aantal familienamen. Een aantal worden hier behandeld, waaronder ’tjaffelen’: struikelen, moeilijk lopen.

Gilbert Tournoy

Pontus Heuterus: een Nederlandse historiograaf pastoor te Jabbeke

95-100

De 16de-eeuwse historiograaf en taalkundige Pontus Heuterus (1535-1602) blijkt eind 1574 aanbeland te zijn in Jabbeke, waar hij een jaar later formeel tot pastoor aangesteld werd. Dat blijkt uit een passage in een publicatie uit 1584, die hij al tijdens het drukproces schrapte. Vijf jaar later moest hij die functie opgeven toen de regio door de calvinisten gedomineerd werd.

Géry Cappon

Brugse vrouwen in de prostitutie in Gent, 1718

101-104

In 1718 werd Franchois Houttrive voor 6 jaar uit het Brugse Vrije verbannen. Hij had een rol gespeeld in het verleiden van twee zussen tot prostitutie in Gent, waar de jongste door zijn toedoen al even actief geweest was. Door het ingrijpen van hun vader Tobias Callé en een schoonbroer waren zij in Oedelem achterhaald.

Mengelmaren

Het persoonlijk archief van Roger Degryse, historicus van de Noordzeekust (Kristiaan Dillen) 107-108. – Blienkmarchand (Andries van den Abeele) 108-109. – Gemakken met duozitjes (Johan Cuppens en Frederik Vandenbroucke) 109-110. – Vanuit Poperinge naar Duitsland (1940-1945) (Ludo Vandamme) 111-113. – Mesen en Beundocs.be (B.) 113. – Aarde keert aarde: een raadsel uit Roeselare? (Peter De Baets) 113-115. – Gijzelname nabij Fort Plassendale (1583) (Fré Vanhooren) 115. – De maritieme canon van Vlaanderen (Kristiaan Dillen) 116-117. – Het ezelsvel van Jan van Eyck? (Anna Koopstra) 118-119. – Een onbekend portretschilderij door Matthijs de Visch (Jean Luc Meulemeester) 119-121. – Een Frans-Deens vertaalwoordenboek met een Poperingse connectie (1830) (Peter De Baets) 121-122. – Een tweede paardenmarkt voor Oudenburg (1771)? (Fré Vanhooren) 122. – De wondermiddelen van sieur Carrette in Brugge (1772-1773) (Koenraad Vandenbussche) 123.

Beantwoorde vragen

Snoeien in de feestkalender (Alexander Soetaert) 105-106. – Steenbakkers uit Verlinghem (Pieter Donche) 117-118.

Boekbesprekingen

Paul M.M. Klep, Zevenhonderd Poperingse weggevoerden naar Duitsland, 1940-1945 (Ludo Vandamme) 111-113. – Eric Van Hooydonk, De Maritieme Canon van Vlaanderen (Kristiaan Dillen) 116-117.

Kleine verscheidenheden uit Vlaamse bronnen

Murwetronck/tronckmurwe. – Tropmeester. – Valkenbek. – Wellebode. 124-125

Vraagwinkel

Hop in Waregem. – Bugginsela. – Waalse vluchtelingen tijdens het Ardennen-offensief (winter 1944-1945). – Dokter Veracx in Zedelgem. – Huvettere. – Blauwtongkoorts. – Julie Rommel uit Avelgem. – Westhoek versus Westkwartier. – Vaisauls deze (E)ez, een stukje grafelijk domein in Brugge.