In Memoriam Lucien Van Acker (1928-2025)

Lucien Van Acker was van 1982 tot en met 2007 hoofdredacteur van Biekorf. Op 5 maart 2025 is hij overleden. In dit ‘In Memoriam’ belicht zijn zoon (lid van het Berek) zijn verdiensten op historisch vlak, met de klemtoon op Biekorf.

Oostendse rederijkerskamer wordt tweetalig uit vrees voor Franse represailles (1811)

De Oostendse rederijkerskamer lijkt in de periode onder Napoleon als enige uit West-Vlaanderen ‘officieel’ tweetalig geworden te zijn. Op basis van het verslagboek wordt de werking van de kamer toegelicht. Om onder toenemende Franse beperkingen verder zijn activiteiten uit te oefenen, verklaarde het genootschap tweetalig te zijn, en daarop moest dat ook in de praktijk waargemaakt worden. Daarna ging de kamer weer over op enkel Nederlands, om in het prille België even opnieuw tweetalig te worden, maar er enkele jaren later mee op te houden.

In het spoor van kanunnik Joris van der Paele (2): een antisemitisch handschrift

In de Vaticaanse bibliotheek berust een handschrift dat door de Brugse kanunnik van der Paele gekopieerd werd, vermoedelijk voor een onbekende opdrachtgever. Deze Dialogen tegen de joden van de Spaanse Petrus Alfonsi speelden een grote rol om de joden in een negatief daglicht te stellen. Het betekent evenwel niet dat van der Paele de antisemitische inhoud van dit sterk verspreide werk ter harte nam.

De Engelse theoloog Edward Weston (†1645), kanunnik van Onze-Lieve-Vrouw in Brugge

De Engelse theoloog Edward Weston, gewezen docent in Dowaai dat hij door moeilijkheden had moeten verlaten, was vanaf 1620 actief in Brugge. Hij wijdde zich er aan theologische studies, maar was ook betrokken bij de stichting van het Engels klooster. Op basis van een rekening van de openstaande schulden, een verslag over de uitvoering van het testament en een akte inzake kerkelijke stichtingen na zijn overlijden wordt de laatste kwarteeuw van zijn leven belicht.

Geestelijken met een artsendiploma in dienst van de graven van Vlaanderen en Filips de Stoute, 1305–1404

De graven van Vlaanderen uit de 14de eeuw deden meermaals een beroep op geneesheren die ook geestelijken waren. Van vijf van hen worden de kerkelijke loopbaan en de medische activiteiten geschetst, waarbij de houding van de kerk tegenover de medische praktijk door geestelijken nagegaan wordt.

Een conflict over gruitgeld in Handzame in 1439

Het gruitgeld is een belasting op gruit, dat voor middeleeuws bier onontbeerlijk was. Het Brugse Vrije en zijn appendanten moesten dit betalen, maar het Land van Wijnendale vormde een uitzondering. Een brouwer die in Handzame net binnen de heerlijkheid bier brouwde, werd zo door de Raad van Vlaanderen van de betaling hiervan ontslagen. Wie er bier verkocht om dat elders in het Vrije te verkopen, evenwel niet.

Het verschaffen van hulp aan de Duitse vijand tijdens de Eerste Wereldoorlog strafrechterlijk vervolgd (1919–1925), 2: openbare werken

Na de Eerste Wereldoorlog werden strafrechtelijke vorderingen ingesteld tegen wie zich bij openbare werken ten dienste van de Duitse vijand gesteld had. Aan de hand van de veroordelingen van veldwachter August De Kemel uit Eernegem en aannemer Henri Smis uit Oostende wordt toegelicht hoe de vervolging verliep en welke argumenten de partijen aanvoerden.

Op zoek naar de betekenis van Michelangelo’s Madonna en Kind

Aan het bekende beeld van Michelangelo in de Brugse Onze-Lieve-Vrouwkerk werden al heel wat publicaties gewijd. Wat de betekenis precies is, komt minder aan bod. De voorstellingswijze van de Madonna en het Kind en de plaats in het nieuwe altaartabernakel wijzen wellicht op het dogma van de transsubstantiatie, met Maria als ‘Mede-verlosser’, waarbij de goddelijke deugden Geloof, Hoop en Liefde gesymboliseerd worden.

Assimilatie in het West-Vlaams

En erg frequente verschuiving in dialecten is de assimilatie: letters passen zich aan de voorgaande letter aan, of – omgekeerd – aan de letter die volgt. Dit fenomeen wordt belicht met voorbeelden uit West-Vlaanderen.

Tariefboeken (1812-1848) van François Joseph Tangnes

Tariefboeken zetten de oude maten, waarmee mensen in het Ancien Régime gewoon waren te rekenen, om in de standaarden die in de Franse Tijd ingevoerd waren. In Brugge publiceerde F.J. Tangnes meerdere tariefboeken, die opgelijst worden. De drukker en zijn activiteiten worden verder biografisch toegelicht.

Epidemie door schadelijke dampen in Dikkebus (1826-1827)

In Dikkebus brak in 1826 een besmettelijke ziekte uit. Onderzoek door twee geneesheren wees op schadelijke dampen vanuit Dikkebusvijver, die erg laag stond. Oplossingen werden gesuggereerd, maar een jaar later stak de epidemie opnieuw de kop op.

Architect Laurent-Benoît Dewez en West-Vlaanderen

Naar aanleiding van een recente tentoonstelling wordt gewezen op activiteiten van L.B. Dewez (1731-1812) in Oostende en Harelbeke, en op zijn relatie met onder meer Brugge. Zo werkte hij samen met de Brugse beeldhouwer Joseph Fernande.